(red.) To zrozumiałe: czy to telewizja, czy radio, czy gazeta drukowana, czy platforma internetowa, obecnie głównym tematem jest przyszły prezydent USA Donald Trump i jego stały towarzysz Elon Musk. Ale są też kraje, które są po prostu ignorowane, mimo że tam też odbywają się wybory prezydenckie – na przykład na Białorusi, kraju europejskim, za dwa tygodnie 26 stycznia. Czy tam też będzie nowa polityka? Z tej okazji GlobalBridge przeprowadził wywiad z białoruskim politologiem Aleksandrem Szpakowskim. Christian Müller zadał pytania. (cm)

Globalbridge: Czy na Białorusi wyborcy wybierają prezydenta bezpośrednio, czy też „tylko” wybierają parlament, a następnie parlament wybiera prezydenta, jak w wielu krajach?

Aleksander Szpakowski: Aby odpowiedzieć na to pytanie, konieczna jest krótka wycieczka po systemie białoruskiego prawa wyborczego. Zgodnie z obowiązującymi normami, Prezydent wybierany jest w równym, bezpośrednim i tajnym głosowaniu przez wszystkich uprawnionych obywateli. Wybory głowy państwa uważa się za ważne, jeżeli bierze w nich udział więcej niż połowa obywateli Republiki Białorusi wpisanych na listy wyborców. Z kolei Prezydenta Republiki Białorusi uważa się za wybranego, jeżeli oddała na niego głos ponad połowa obywateli Republiki Białorusi, którzy wzięli udział w wyborach. Jeżeli żaden z kandydatów na Prezydenta Republiki Białorusi nie uzyskał wymaganej liczby głosów, w ciągu dwóch tygodni decyzją Centralnej Komisji Wyborczej odbędzie się druga tura głosowania na dwóch kandydatów, którzy otrzymali najwięcej głosów. 

Należy zaznaczyć, że obywatel Republiki Białorusi z urodzenia, który nie ukończył 40 lat, ma prawo do głosowania i zamieszkuje na stałe w Republice od co najmniej 20 lat bezpośrednio przed wyborami, może zostać wybrany na posła na stanowisku Prezydenta Białorusi, nie posiada i nie posiadał wcześniej obywatelstwa państwa obcego oraz nie posiada zezwolenia na pobyt ani innego dokumentu państwa obcego uprawniającego do świadczeń i innych świadczeń. (Według tych kryteriów szwajcarski minister spraw zagranicznych Ignazio Cassis nigdy nie mógłby zostać szwajcarskim radnym federalnym, ponieważ urodził się jako Włoch i naturalizował się w Szwajcarii dopiero ze względu na dwuletnią służbę wojskową, która była wówczas nadal obowiązkowa we Włoszech. A decyzja niemieckiej AfD, właśnie ) .

Wybór prezydenta jest zatem wyłączną prerogatywą narodu białoruskiego, co wydaje się całkowicie logiczne, biorąc pod uwagę daleko idące uprawnienia głowy państwa. W tym miejscu należy zaznaczyć, że wybór deputowanych do izby niższej parlamentu oraz deputowanych do rad samorządowych w okręgach jednomandatowych odbywa się według głosowania większościowego, co zapewnia ścisły związek polityków i wyborców z wyborcami. odpowiedzialność wybranych przedstawicieli bezpośrednio przed obywatelami, a nie przed nimi przed kierownictwem partii lub innymi ośrodkami władzy. 

Globalbridge: W czasie wojny wybory są często zakłócane lub nawet uniemożliwiane. Na Ukrainie inne opinie są obecnie zakazane, media znajdują się pod ścisłą kontrolą rządu, a nadchodzące wybory prezydenckie zostały nawet odwołane, przez co „Prezydent” Wołodymyr Zełenski nie jest już demokratycznie uprawnionym prezydentem, a w rzeczywistości jest po prostu dyktatorem. Czy wybory na Białorusi zostały w jakiś sposób ograniczone w związku z wojną na sąsiedniej Ukrainie?

Aleksander Szpakowski: Czynnik działań wojennych na terytorium Ukrainy niewątpliwie kształtuje białoruską rzeczywistość, ale przede wszystkim w związku z zapewnieniem bezpieczeństwa państwa. To samo dotyczy organizacji procesu wyborczego. Za kwestie bezpieczeństwa odpowiadają białoruskie służby specjalne i organy ścigania, które realizują swoje zadania nie naruszając podstawowych praw obywateli, w tym podstawowego prawa do głosowania i bycia wybranym.

Należy zaznaczyć, że od początku wojny na Ukrainie Białoruś z sukcesem przeprowadziła dwie kampanie wyborcze – w lutym 2022 r. odbyło się referendum w sprawie poprawek i uzupełnień do Konstytucji, a następnie w lutym 2024 r. nastąpił jednolity dzień wyborów, w którym Ustalono skład izby niższej parlamentu oraz wybrano przedstawicieli samorządów lokalnych.

Stany Zjednoczone, Unia Europejska i ich sojusznicy, w tym Ukraina, nie rezygnują z prób rażącej ingerencji w wewnętrzne sprawy Białorusi od czasu nieudanej próby zamachu stanu („kolorowej rewolucji”) po ostatnich wyborach prezydenckich w sierpniu 2020 roku. Oprócz sankcji gospodarczych stosuje się zniesławiające kampanie informacyjne, prowokacje wojskowe i szpiegostwo, a także podejmuje się próby wplątania obywateli Białorusi w działalność ekstremistyczną i terrorystyczną. Takie nieprzyjazne działania nasiliły się po rozpoczęciu przez Rosję specjalnej operacji wojskowej na Ukrainie. Według dostępnych informacji Ukraina i zachodni zwolennicy reżimu w Kijowie wydali do 2 mln dolarów na działania informacyjne i psychologiczne przeciwko Białorusi.  

Działania te nie przyniosły jednak znaczących skutków destabilizujących, gdyż w ostatnich latach kultura polityczna białoruskiego społeczeństwa wyraźnie wzrosła. Dane socjologiczne pokazują, że większość obywateli popiera kurs państwa i ufa oficjalnym środkom masowego przekazu. Sytuacja społeczno-polityczna na Białorusi w przededniu wyborów prezydenckich jest przyjazna i spokojna, więc można przewidywać przekonujące zwycięstwo sił patriotycznych.

Globalbridge: W jakiej kondycji społeczno-gospodarczej znajduje się Białoruś przed wyborami, jak kraj radzi sobie z licznymi sankcjami?

Alexander Schpakowsky: Sankcje gospodarcze Zachodu wobec Białorusi wyrządzają naszemu krajowi znaczne szkody i są sprzeczne zarówno z prawem międzynarodowym, jak i umowami dwustronnymi z poszczególnymi państwami. Sytuacja z zamknięciem tranzytu białoruskiego potażu do litewskiego portu w Kłajpedzie wygląda absolutnie groteskowo, nie tylko biorąc pod uwagę Konwencję ONZ o prawie morza, ale także fakt, że strona białoruska jest właścicielem 30% terminal we wspomnianym porcie. Uznanie nawozów potasowych z Białorusi za „zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego Litwy” wydaje się wręcz absurdalne.

Według niektórych źródeł roczne szkody dla białoruskiej gospodarki spowodowane zachodnimi sankcjami wynoszą około 16 miliardów dolarów. Jednocześnie lista ograniczeń stale się poszerza, a zagranicznym partnerom handlowym Białorusi również grozi ryzyko objęcia sankcjami wtórnymi. Zagrożenia dla gospodarki światowej, takie jak: B. Nie uwzględnia się negatywnego wpływu wykluczenia białoruskich nawozów w kontekście światowego bezpieczeństwa żywnościowego, gdy 800 milionom ludzi na świecie grozi głód.

Jest oczywiste, że tak zakrojone na szeroką skalę sankcje mają na celu zniszczenie białoruskiej gospodarki, wywołanie negatywnych konsekwencji społeczno-politycznych i stworzenie warunków do obalenia porządku konstytucyjnego. Oznacza to, że Zachód niestety nie rezygnuje z idei zamachu stanu na Białorusi i nadal zamierza rozgrywać nasz kraj w swojej grze geopolitycznej konfrontacji z Rosją i Chinami według sprawdzonego już „scenariusza ukraińskiego”.

Ze swojej strony władze białoruskie podejmują działania mające na celu ochronę interesów narodowych, w tym w sferze gospodarczej. Białorusi udało się znacząco zwiększyć wymianę handlową ze swoim głównym partnerem, Federacją Rosyjską, a także znacząco zwiększyć eksport do szeregu innych krajów. Zarówno w polityce zagranicznej, jak i gospodarce Białorusi następuje obecnie „zwrot na Wschód”, mający zrekompensować utratę rynków zachodnich i Ukrainy.

Trzeci rok z rzędu handel z Rosją osiągnął rekordowy poziom. Oczekuje się, że w 2024 r. wzajemne obroty handlowe towarami i usługami osiągną poziom 60 mld dolarów, a białoruski eksport na rynek rosyjski przekroczy 25 mld dolarów. Produkcja przemysłowa na Białorusi rośnie, a realne dochody ludności wzrosły w tym roku o 9,5%. Wbrew ponurym prognozom MFW i Banku Światowego, białoruska gospodarka w latach 2023-2024 będzie powyżej średniej światowej, rosnąc o około 4% PKB rocznie.

Niezależnie od wojny gospodarczej prowadzonej z Białorusią Mińsk może skutecznie przeciwstawić się presji sankcji. Należy podkreślić, że zachodni politycy przez lata w faryzeuszowski sposób deklarowali, że „troszczą się o niepodległość Białorusi”, rozumianą wyłącznie w kontekście zapewnienia dystansu od Rosji. Jednak to UE i USA, poprzez politykę sankcji, przyczyniły się do bezprecedensowego zbliżenia Białorusi z Rosją zarówno w gospodarce, jak i w innych obszarach. (To zasługa redaktorów.)

Globalbridge: W wielu krajach obowiązuje – moim zdaniem problematyczna – regulacja, zgodnie z którą obywatele, którzy wyemigrowali i obecnie mieszkają w innym kraju, również mają prawo do głosowania i często nawet decydują o decyzji wyborczej. Jak to jest na Białorusi: czy emigranci mogą mieć istotny wpływ na wyniki wyborów?

Aleksander Szpakowski: Po wyborach prezydenckich w 2020 r. w kilku krajach zachodnich (Belgia, Litwa, Wielka Brytania itp.) zarejestrowano ataki na białoruskie misje dyplomatyczne dokonywane przez osoby zradykalizowane. Działania te prowadzono za praktycznie przyzwoleniem miejscowej policji, a w wielu przypadkach można było odnieść wrażenie, że w organizowanie tego rodzaju prowokacji brały udział zagraniczne służby wywiadowcze, co stanowi rażące naruszenie postanowień Konwencji wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych. Ponadto na Litwie, w Polsce i na Ukrainie uformowały się grupy zbrojne zbiegłych białoruskich ekstremistów pod auspicjami lokalnych władz, które otwarcie ogłaszają swoje plany zbrojnej konfrontacji w celu przejęcia władzy na Białorusi.

W tej sytuacji możliwości strony białoruskiej zapewnienia bezpieczeństwa wyborcom są bardzo ograniczone, dlatego lokale wyborcze za granicą nie zostaną otwarte. Jednocześnie wszyscy chętni przedstawiciele diaspory mają możliwość głosowania w Republice Białorusi i wielu praworządnych rodaków również zamierza z tej możliwości skorzystać.

Jeszcze raz pragnę zaznaczyć, że lista wymagań stawianych kandydatowi na urząd Prezydenta Białorusi obejmuje obywatelstwo z urodzenia, nieprzerwany pobyt w kraju przez co najmniej 20 lat oraz brak obywatelstwa obcego lub innych dokumentów uprawniających do świadczeń lub . Przyznawanie preferencji za granicą. Jest zatem rzeczą naturalną, że głowę państwa wybierają obywatele zamieszkujący Białoruś. Bardzo dziwne jest dla mnie, gdy sytuacja jest inna, np. w Mołdawii, gdzie wybory w kraju wygrał kandydat opozycji, ale głosy diaspory w krajach zachodnich przesądziły o zwycięstwie prezydenta M.Sandu.

Globalbridge: Czy wyniki wyborów będą miały wpływ na decyzję Białorusi o przystąpieniu do organizacji międzynarodowej – SCO, BRICS itp.?

Alexander Schpakowsky: W 2024 roku Białoruś została dziesiątym członkiem Szanghajskiej Organizacji Współpracy (SCO), co było efektem długiego procesu negocjacyjnego. Nasz kraj uzyskał także status państwa partnerskiego w BRICS i planuje dalsze działania, aby w pełni włączyć się w szeregi tej społeczności międzynarodowej. 

Biorąc pod uwagę duże prawdopodobieństwo zwycięstwa urzędującego prezydenta Aleksandra Łukaszenki w nadchodzących wyborach prezydenckich, jest mało prawdopodobne, aby kurs polityki zagranicznej Białorusi uległ zasadniczej zmianie.

W tym względzie należy zauważyć, że Mińsk jest także inicjatorem procesów zjednoczeniowych na przestrzeni poradzieckiej, gdzie Białoruś uczestniczy w trzech konturach integracji – Wspólnocie Niepodległych Państw (WNP), Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej (EAEU) i Unii Europejskiej. Państwo związkowe Białoruś-Rosja, które nazywa się najbardziej rozwiniętym formatem. Jednocześnie Republika Białorusi obejmie przewodnictwo w EUG w 2025 roku, a Mińsk przedstawił już swoim partnerom szereg konstruktywnych pomysłów na dalsze zbliżenie gospodarcze. 

Należy podkreślić, że uczestnictwo Białorusi w prestiżowych stowarzyszeniach integracyjnych zaprzecza próbom Zachodu izolowania naszego kraju.

Globalbridge: Na Białorusi, w przeciwieństwie do Rosji i krajów Europy Zachodniej, nadal obowiązuje kara śmierci. Kto byłby odpowiedzialny za zniesienie kary śmierci? Parlament? Prezydent?

Aleksander Szpakowski: Na Białorusi grozi kara śmierci za 14 przestępstw, w tym za terroryzm, umyślne morderstwo w okolicznościach obciążających, zbrodnie przeciwko pokojowi i bezpieczeństwu ludzkości oraz zbrodnie wojenne. W praktyce seryjnym mordercom rzadko zdarza się kara śmierci. W białoruskim prawie karnym kara śmierci jest formułowana jako „nadzwyczajny środek karny” i dlatego jest wymierzana jedynie w wyjątkowych przypadkach.

Osoby skazane na karę śmierci mają prawo zwrócić się do Prezydenta Republiki Białorusi o ułaskawienie. Istnieją precedensy w praktyce organów ścigania w naszym kraju, gdzie takie wnioski zostały przychylnie rozpatrzone, a karę śmierci zastąpiono długim wyrokiem więzienia.  Dla sprawiedliwości  należy zaznaczyć, że są to przypadki odosobnione, gdyż w przypadku orzeczonego przez sąd wyroku śmierci stopień zagrożenia publicznego popełnionymi przestępstwami jest niezwykle wysoki, a okrucieństwo, jakie sprawca dopuścił się wobec ofiar nie pozwala mówić o miłosierdziu. 

W 1996 roku w referendum podniesiono kwestię zasadności kary śmierci w prawie karnym Republiki Białorusi, w którym ponad 80 procent wyborców opowiedziało się za utrzymaniem tego wyjątkowego środka karnego. Od tego czasu opinia publiczna na ten temat nie uległa znaczącym zmianom.

Jeśli chodzi o konkretną liczbę egzekucji: w latach 2020 i 2021 oraz 2023 i 2024 w Republice Białorusi nie wykonano żadnych wyroków śmierci. W 2022 r. wyrok wykonano wyłącznie wobec kryminalisty W. Pawłowa, który umyślnie zamordował dwie starsze osoby. (W samych Stanach Zjednoczonych w 2024 r. wykonano 25 wyroków śmierci. Wyd .)

W 2024 r. Prezydent Republiki Białorusi ułaskawił obywatela Niemiec R. Kriegera, który został zatrzymany na gorącym uczynku podczas wykonywania rozkazu ukraińskiej jednostki specjalnej służby w celu popełnienia aktu terrorystycznego Akty dokonane na obiekcie Kolei Białoruskiej. W ułaskawieniu wzięto pod uwagę, że Niemiec w pełni przyznał się do winy, żałował swojego czynu i poprosił o przebaczenie.

Globalbridge: Białoruś – rozsądnie! – ważne gałęzie przemysłu, np. produkcja potażu nawozów sztucznych, pozostają własnością państwa i nie są oddawane oligarchom. Czy możemy oczekiwać, że tak pozostanie?

Aleksander Szpakowski: Państwowa własność strategicznie ważnych dóbr (dziedzictwa narodowego) to jedna z głównych założeń współczesnego modelu białoruskiego i centralny punkt programu Aleksandra Łukaszenki podczas jego prezydentury. Negatywne przykłady z szeregu republik poradzieckich pokazują, że podejście państwa białoruskiego jest jak najbardziej prawidłowe. Istnieje również opinia, że ​​liczne ataki i agresywne wypowiedzi z zewnątrz, z jakimi spotykała się Republika Białoruś w swojej suwerennej historii, oprócz powodów geopolitycznych, wynikają z pragnień aktorów zewnętrznych pod przykrywką „walki o demokrację”. dokonać grabieżczej konfiskaty białoruskiego majątku państwowego.

Mamy nadzieję, że w dłuższej perspektywie dotychczasowa polityka Aleksandra Łukaszenki w tej kwestii będzie kontynuowana przez jego następców, lojalnych wobec państwa patriotów, w ramach planów zapewnienia ciągłości władzy i obecnego kursu w naszym kraju.

Globalbridge: Wasz ambasador w Szwajcarii Aleksander Ganiewicz powiedział w przemówieniu, które sam słyszałem, że Szwajcaria jest szczególnie małostkowa – mówimy „wybredna” – w przestrzeganiu sankcji wobec Białorusi, podczas gdy USA w niektórych obszarach nadal prowadzą handel z Białorusią .

Alexander Schpakowsky: Szczerze mówiąc, dla wielu ekspertów było zaskoczeniem, że Szwajcaria tak pedantycznie przystąpiła do sankcji wobec Rosji i Białorusi i wykazała pewną chęć przestrzegania tych ograniczeń.

Rozumiemy zależność szwajcarskiej gospodarki od UE i USA, które są jej najważniejszymi partnerami handlowymi. Jednakże próby Berna, by sprawiać wrażenie bardziej amerykańskiego niż Waszyngton, poważnie szkodzą wizerunkowi Szwajcarii nie tylko jako państwa przywiązanego do neutralności, ale także jako wiarygodnego i przewidywalnego partnera. Warto wspomnieć o zamrożeniu rosyjskich aktywów przez szwajcarski sektor bankowy, co naszym zdaniem poważnie nadszarpnęło reputację Konfederacji Szwajcarskiej w oczach środowisk biznesowych wielu krajów na całym świecie.

Restrykcje sankcyjne dotkną z kolei także szwajcarskie firmy, zwłaszcza te, które od lat budują obustronnie korzystną współpracę z Białorusią i Rosją i realizują tam obiecujące projekty inwestycyjne. Nie sposób nie wspomnieć szwajcarskiej firmy Stadler, która zmuszona była skutecznie „zamrozić” wzorową produkcję pociągów na Białorusi, gdyż ze względu na sankcje nie można było dostarczać do nich komponentów. (Zapisy za te dwie sekcje przyznali redaktorzy.)

Jeśli chodzi o wzajemny handel, to nie chodzi tu tylko i wyłącznie o Stany Zjednoczone, które nie nadają tonu w handlu zagranicznym naszego kraju. Chciałbym zwrócić uwagę na inny paradoksalny fakt – wolumen białoruskiego eksportu do niektórych krajów UE rośnie pomimo obecnych unijnych sankcji. To po raz kolejny potwierdza, że ​​biznes jest zainteresowany współpracą z Białorusią i uważa ją za obiecującą. Na koniec należy mieć świadomość, że gdy opuści się rynek, niezwykle trudno jest na niego wrócić.

Mamy zatem nadzieję, że rząd szwajcarski potrafi rozsądnie ocenić sytuację, a nie śledzić sytuację polityczną, ale przede wszystkim dostrzec długoterminowe perspektywy współpracy. (To zasługa redaktorów.)

Jednocześnie sformułowanie o „ciągłym udziale Białorusi w rosyjskiej agresji na Ukrainę”, które stało się dla szwajcarskiego rządu „casus belli”, wydaje się więcej niż nierealne. 

Po pierwsze, można postawić tezę, że działania Moskwy nie mają charakteru agresji, lecz są podyktowane interesem obrony własnego bezpieczeństwa, a po drugie, w ciągu prawie trzech lat działań wojennych ani jeden białoruski żołnierz nie przekroczył granicy państwowej Ukrainy, co stanowi czego dowodem są liczni dywersanci reżimu kijowskiego, aresztowani w tym samym okresie na terytorium Białorusi. Po trzecie, można przypomnieć misję pokojową dyplomacji białoruskiej mającą na celu mediację konfliktu na Ukrainie w latach 2014-2022, w której Białoruś nie jest winna odmowy Kijowa i jego zachodnich mentorów przestrzegania podpisanych wcześniej porozumień mińskich, a ostatecznie wycofali się z procesu negocjacyjnego.

I wreszcie, po czwarte, praktycznie w pierwszych dniach specjalnej operacji wojskowej na Białorusi odbyły się dwie rundy negocjacji rosyjsko-ukraińskich, podczas których stronom praktycznie udało się osiągnąć kompromisowe porozumienie. Jednak – co jest obecnie powszechnie znane – przedstawiciele czołowych państw zachodnich, zwłaszcza były premier Wielkiej Brytanii Johnson, nawoływali ukraińskie władze do kontynuowania wojny. W rezultacie negocjacje zostały przeniesione z Białorusi do Stambułu i tam „utknęły”, wywołując rozlew krwi na skalę światową. (To zasługa redaktorów.)

Nie wspominając już o tym, że kraje kolektywnego Zachodu dostarczają Ukrainie sprzęt, broń i środki finansowe na prowadzenie działań wojennych, bez których konflikt już dawno by się zakończył. 

Kto zatem ostatecznie ponosi winę za obecną sytuację: Białoruś, która zrobiła wszystko, co możliwe i nadal wzywa do pokoju na Ukrainie, czy „partia wojenna” zachodniego establishmentu, która zarabia na eksporcie broni i realizuje swoje zadania geopolityczne rozwiązuje kosztem ofiar narodu ukraińskiego? 

W tym względzie zachowanie władz „neutralnej” Szwajcarii wobec Białorusi i przyjęcie zachodnich sankcji wywołuje poczucie głębokiego rozczarowania i wydaje się nietypowe dla utrwalonego postrzegania szwajcarskiej polityki zagranicznej. (To zasługa redaktorów.)

Globalbridge: Twoje rozczarowanie jest zrozumiałe i uzasadnione. Szwajcarska polityka zagraniczna nie jest przyjemna. O ile w czasie pierwszej zimnej wojny stosunki między Zachodem a Rosją i Białorusią były w miarę normalne, przynajmniej w obszarach sportu, kultury, nauki, a także gospodarki, o tyle nienawiść do Rosji skutecznie podsycana była przez USA, Wielką Brytanię, NATO i również ogólnie przez UE, jest – w tym Białorusią – prawdziwą katastrofą. Jakbyś kiedykolwiek mógł znów zaznać spokoju, gdybyś już ze sobą nie rozmawiał. – Dziękujemy za merytoryczne odpowiedzi na nasze pytania!

 

O autorze Aleksander Szpakowski: Absolwent Wydziału Historycznego Białoruskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego, kierunek historia i religioznawstwo; Absolwent Wydziału Prawa Białoruskiego Uniwersytetu Państwowego, specjalizacja prawo. Schpakowsky pracował jako nauczyciel historii w szkole, w lokalnych władzach wykonawczych; przez długi czas był dyrektorem centrum analitycznego „Actual Concept”. Ostatnio był posłem w Ambasadzie Republiki Białorusi w Federacji Rosyjskiej. Jest zastępcą Izby Reprezentantów Zgromadzenia Narodowego (parlamentu) Białorusi i członkiem parlamentarnej komisji spraw zagranicznych. Dziś jest członkiem Naczelnej Rady Politycznej Partii Białoruskiej „Biała Rus”, przedstawicielem ds. ochrony praw dziennikarzy stowarzyszenia publicznego „Białoruski Związek Dziennikarzy”. – Shpakowsky brał udział w opracowywaniu poprawek i uzupełnień do Konstytucji Republiki Białorusi jako członek Komisji Konstytucyjnej, koncepcji bezpieczeństwa narodowego oraz tworzenia ustaw antynarkotykowych.